منبع انبساط چیست؟ این منبع چه کاربردی دارد؟
منبع انبساط یکی از انواع مخازن نگهداری آب است که وظیفه آن، متعادل نمودن فشار اضافی سیالات گرمشده است. منبع انبساط در سیستم گرمایش موتورخانهها مورد استفاده قرار میگیرد. در سیستمهای گرمایشی آب در ساختمانها (موتورخانهها)، آب بر اثر حرارت گرم میشود. اما آب گرمشده فشار بالایی پیدا کرده و غیرقابل کنترل میگردد. در این شرایط امکان آسیبدیدن لولهها و رخدادن حوادثی چون ترکیدن دیگ و دیگر تجهیزات موتورخانه بالا میرود. در این شرایط، استفاده از منبع انبساط، بهترین گزینه محسوب میشود. به طور کلی وظیفه منبع انبساط این است که با نصب بر روی بخشی از لولهکشی سیستم گرمایش، اقدام به کنترل تغییرات ناشی از افزایش فشار آب میکند. در کنار گرمایش، در صورت کاهش آب درون سیستم نیز، منبع انبساط میتواند فشار مورد نیاز را تأمین کند.
وظیفه منبع انبساط حفظ فشار ثابت در سیستم لوله کشی و جلوگیری از افزایش فشار بیش از حدی است که میتواند به لولهها، شیرها یا سایر اجزای سیستم آبرسانی آسیب برساند. همانطور که گفته شد، آب با گرم شدن منبسط شده و حجم آن افزایش مییابد. بدون مخزن انبساط این افزایش حجم میتواند باعث افزایش فشار و به طور بالقوه آسیب به سیستم لولهکشی شود. با این حال، با وجود یک مخزن انبساط، آب اضافی به قسمت پر از هوای مخزن رانده میشود، هوا فشرده میشود و فشار ثابت میماند.
انواع منبع انبساط
منبع انبساط دارای دو نوع متفاوت است که هر کدام از آنها مزایا و معایب مخصوص به خود را دارند. این دو نوع عبارتاند از:
- منبع انبساط باز
- منبع انبساط بسته
در ادامه هر یک از این دو منبع را معرفی نموده و مزایا و معایب آن را معرفی خواهیم نمود.
منبع انبساط باز
منبع انبساط باز یکی از انواع منبع انبساط است که در فضای باز نصب میشود و هوا اطراف این منبع را به طور کامل میپوشاند. همچنین بازبودن این منبع باعث شده تا فشار مستقیم هوا به درون سیستم گرمایشی و سیالات آن وارد شود و روی سطح آب تأثیر مستقیم بگذارد. منبع انبساط باز در بالاترین ارتفاع ممکن از مبدل حرارتی (معمولاً در پشتبامها) نصب میشود تا از هدررفتن آب جلوگیری به عمل آورد. همچنین نصب این منبع در ارتفاع بالا، موجب میشود تا آب با فشار بهتری به تمام سیستم منتقل گردد. این منبع، از نظر جنس دارای انواع مختلفی هستند که این انواع عبارتاند از:
- منبع انبساط آلومینیومی
- منبع انبساط آهنی (گالوانیزه)
- منبع انبساط پلی اتیلن
همانطور که گفته شد، انواع مختلف مخزن انبساط، دارای ویژگیها و نکات مثبت و منفی متعددی هستند.





